Pracownik w kombinezonie ochronnym nanosi nową powłokę natryskową w przemysłowej komorze lakierniczej.

Przejście z farb rozpuszczalnikowych na wodne

Malarnie przemysłowe coraz częściej rozważają zamianę farb rozpuszczalnikowych na wodorozcieńczalne. Powodem bywa ograniczenie emisji, wymagania klientów albo warunki pracy w kabinie. Zmiana materiału dotyczy jednak całego procesu, od przygotowania powierzchni po suszenie, dlatego przed decyzją warto przejść przez listę kontrolną.

Wymagania klienta i normy wyrobu

Pierwsze pytanie dotyczy tego, czy nowa powłoka spełni wymagania odbiorcy: odporność na korozję, przyczepność, wygląd, grubość warstwy. Wielu klientów przemysłowych ma własne specyfikacje i wymaga zatwierdzenia każdej zmiany systemu malarskiego. Rozmowę z klientem trzeba więc rozpocząć przed zakupem pierwszej partii farby.

Przygotowanie powierzchni

Farby wodne są zwykle bardziej wrażliwe na czystość podłoża. Resztki olejów, emulsji i zanieczyszczeń, które farba rozpuszczalnikowa tolerowała, mogą powodować wady powłoki. Zakład powinien sprawdzić, czy obecne odtłuszczanie i mycie detali wystarczy, czy trzeba je zmienić.

Kabina i suszenie

Woda odparowuje inaczej niż rozpuszczalniki organiczne. Na czas schnięcia wpływają temperatura i wilgotność powietrza w kabinie oraz w suszarni. W praktyce oznacza to sprawdzenie kilku elementów instalacji:

  • czy suszarnia zapewnia stabilną temperaturę i przepływ powietrza,
  • czy hala nie ma zbyt wysokiej wilgotności w chłodne dni,
  • czy instalacja doprowadzająca farbę jest odporna na wodę,
  • czy pistolety i pompy nadają się do nowego materiału.

Próby technologiczne najlepiej przeprowadzić w różnych porach roku albo przy różnych warunkach w hali.

Koszt zmiany

Przy kalkulacji nie wystarczy porównać ceny litra farby. Na koszt zmiany składają się próby technologiczne, ewentualne przeróbki suszarni i instalacji podawania farby, szkolenie pracowników, a w pierwszym okresie także większa liczba poprawek. Po stronie oszczędności firma może uwzględnić mniejsze zużycie rozcieńczalników i środków myjących oraz mniejszą ilość niektórych odpadów. Rachunek najlepiej przygotować wspólnie z technologiem i dostawcą farb, na podstawie danych z własnego zakładu.

Mycie i odpady

Zmiana farby zmienia też sposób mycia urządzeń i rodzaj odpadów. Popłuczyny z mycia sprzętu po farbach wodnych nie mogą trafiać do kanalizacji bez sprawdzenia, czy zakład ma na to zgodę i czy ścieki spełniają wymagania odbiorcy. Często potrzebny jest osobny sposób postępowania z takimi popłuczynami.

Szkolenie lakierników

Farby wodne zachowują się inaczej podczas nanoszenia. Lakiernicy przyzwyczajeni do materiałów rozpuszczalnikowych muszą nauczyć się nowych ustawień pistoletu, grubości warstwy i czasu odparowania między warstwami. Dostawcy farb prowadzą zwykle szkolenia na miejscu, w kabinie zakładu. Pierwsze tygodnie po zmianie warto traktować jako okres próbny, z dokładniejszą kontrolą jakości powłok.

Magazynowanie materiałów

Farby wodne są wrażliwe na mróz. Magazyn, w którym zimą przechowywano farby rozpuszczalnikowe bez ogrzewania, może nie nadawać się do nowych materiałów. Przed zmianą trzeba sprawdzić warunki przechowywania podane w kartach technicznych i, jeśli to konieczne, wydzielić ogrzewane miejsce na farby. Dobrze jest też ustalić z dostawcą wielkość dostaw, żeby materiał nie przekraczał terminu przydatności.

Ocena efektu

Po zmianie materiału zakład porównuje zużycie i bilans rozpuszczalników przed zmianą i po niej. Jeżeli emisja nadal jest istotna, na przykład z powodu środków myjących, rozważa się kolejne działania. Przegląd wszystkich metod, od zmian w procesie po dopalacze i adsorbery, zawiera tekst o tym, jak zaplanować ograniczanie emisji LZO w zakładzie.