Strefa wejścia decyduje o większości zdarzeń na schodach ruchomych
Schody ruchome pracują w ruchu ciągłym, a mimo to najwięcej uwagi wymagają dwa niewielkie obszary: miejsce, w którym stopnie wynurzają się spod płyty grzebieniowej, i miejsce, w którym pod nią wjeżdżają. Tam styka się element ruchomy z nieruchomym, tam trafiają zanieczyszczenia i tam dochodzi do zakleszczeń.
Dla służb technicznych obiektu handlowego oznacza to prosty wniosek. Kontrola grzebieni, stopni i listew przyściennych daje więcej niż okresowe oglądanie całej konstrukcji z góry.
To są też elementy, które wymienia się najczęściej.
Grzebień: element przewidziany do wymiany
Płyta grzebieniowa zamyka strefę wjazdu stopni. Zęby grzebienia wchodzą w rowki na powierzchni stopnia i wypełniają szczelinę, przez którą mogłoby wciągnąć but, rąbek odzieży albo kółko wózka.
Ząb grzebienia jest konstrukcyjnie słabszy od stopnia. Przy zakleszczeniu twardego przedmiotu ma pęknąć, zamiast doprowadzić do zablokowania całego zespołu. Ułamany ząb nie jest więc wadą materiałową, tylko zadziałaniem zabezpieczenia, ale zostawia lukę, która musi zostać uzupełniona przed dopuszczeniem urządzenia do ruchu.
Sprawdza się przy tym dwie rzeczy: stan wszystkich zębów na całej szerokości oraz zazębienie grzebienia z rowkami stopnia. Zbyt duży prześwit oznacza szczelinę, zbyt małe ustawienie prowadzi do ścierania i hałasu. Wartości dopuszczalne podaje dokumentacja konkretnego urządzenia.
Stopnie i palety
Stopień składa się z powierzchni rowkowanej, podnóżka, ramy i rolek toczących się po prowadnicach. Zużywają się rolki i ich bieżnie, a objawy pojawiają się wcześniej niż widoczne uszkodzenia.
- Rytmiczny stukot powtarzający się w tym samym punkcie biegu.
- Wyczuwalne kołysanie stopni w strefie poziomej przed grzebieniem.
- Nierówne ustawienie sąsiednich stopni, widoczne jako uskok na krawędzi.
- Starte lub wyłamane żeberka powierzchni, szczególnie przy krawędziach.
- Uszkodzone lub brakujące listwy demarkacyjne na krawędziach stopnia.
Wymiana pojedynczego stopnia jest możliwa, ale przy urządzeniu pracującym wiele lat sprawdza się stan sąsiednich, bo zużycie rolek zwykle postępuje równomiernie na całym łańcuchu. Zamawiając części zamienne do schodów i chodników ruchomych, podaje się typ urządzenia, bo stopnie różnią się szerokością, wysokością i sposobem osadzenia rolek.
Przy schodach w obiektach handlowych opłaca się trzymać na miejscu komplet zębów grzebienia i jeden stopień zapasowy. Wymiana zajmuje krótką chwilę przy urządzeniu wyłączonym, a oczekiwanie na dostawę potrafi zatrzymać ruch na tygodnie.
Listwy przyścienne i szczotki
Między krawędzią stopnia a osłoną boczną pozostaje szczelina. Ograniczają ją listwy przyścienne oraz szczotki, które utrudniają zbliżenie obuwia do tej strefy. To element prosty, tani i pomijany przy przeglądach, bo nie wpływa na pracę napędu.
Zużyta szczotka ma wytarte lub wyrwane włosie i przestaje pełnić swoją rolę. Uszkodzona listwa potrafi natomiast ocierać o stopnie, co słychać i co przyspiesza zużycie krawędzi.
Kontrola sprowadza się do przejścia wzdłuż całej długości urządzenia i obejrzenia obu stron. Przy urządzeniach zewnętrznych dochodzi sprawdzenie, czy między listwą a osłoną nie zbiera się piasek i sól.
Planowanie wymiany i przestoju
Prace w strefie grzebieni wykonuje uprawniony konserwator przy urządzeniu wyłączonym i zabezpieczonym przed uruchomieniem. Zakres czynności wynika z dokumentacji urządzenia oraz z zasad dozoru technicznego.
Z punktu widzenia zarządcy obiektu liczy się coś jeszcze: kiedy praca zostanie wykonana. Wyłączenie schodów w godzinach największego ruchu przenosi obciążenie na pozostałe ciągi komunikacyjne, dlatego wymianę elementów strefy wejścia planuje się razem z przeglądem, poza godzinami szczytu.
Przygotowanie zamówienia zaczyna się od danych z tabliczki urządzenia i od zdjęć elementów. Dostawcy prowadzący części zamienne do wind i schodów ruchomych dobierają grzebienie i stopnie według producenta i typu, a nie według samego wymiaru.
Co zapisać po każdej wymianie
Historia elementów strefy wejścia jest najlepszym źródłem informacji o tym, jak urządzenie pracuje. Jeśli zęby grzebienia łamią się w tym samym miejscu, przyczyna leży zwykle poza samym grzebieniem: w ustawieniu, w zużyciu rolek albo w sposobie korzystania z urządzenia.
Zapis obejmuje datę, wymieniony element, jego stronę i położenie oraz krótką informację o okolicznościach. Przy powtarzalnych zdarzeniach ta notatka pozwala firmie konserwującej sięgnąć głębiej, zamiast wymieniać ten sam element po raz kolejny.
Dla zarządcy obiektu jest to również materiał przy rozmowie o kosztach. Pokazuje, czy wydatki rosną z powodu natężenia ruchu, czy z powodu stanu technicznego urządzenia, a to dwie różne sprawy i dwa różne kierunki działania.
Najczęstsze pytania
Czy pojedynczy ułamany ząb grzebienia wyłącza schody z ruchu?
Decyzję podejmuje konserwator na podstawie dokumentacji urządzenia i oceny powstałej szczeliny. Brakujący ząb oznacza lukę w strefie, która ma być zamknięta, więc traktuje się to jako usterkę do usunięcia, a nie jako drobiazg do kolejnego przeglądu.
Jak często kontroluje się stopnie?
Zakres i częstotliwość czynności konserwacyjnych wynikają z instrukcji producenta i z warunków eksploatacji. W obiektach o dużym natężeniu ruchu oraz przy urządzeniach zewnętrznych kontrole bywają częstsze niż minimum przewidziane w instrukcji.
Czy stopnie można czyścić myjką ciśnieniową?
Sposób czyszczenia określa producent urządzenia. Woda pod ciśnieniem trafia w strefy z łożyskami, napędem i osprzętem elektrycznym, więc metodę uzgadnia się z firmą konserwującą, zamiast przenosić na schody praktyki stosowane przy myciu posadzek.
